|
Yakıttan elde ettiği ısı
enerjisini mekanik enerjiye
çeviren makinalara
motor
denir.
Yakıtlarına göre motorlar,
Dizel-Benzin-LPG li olmak
üzere ayrılırlar. Benzinli
motorun yakıtı benzin; Dizel
motorun yakıtı Mazot
(motorin); LPG'li motorun
yakıtı ise LPG gazıdır.
Silindir diziliş şekillerine
göre motorlar sıra tipi, v
tipi, yıldız tipi, boksör
tipi şeklindedir.
Soğutma sistemine göre
motorlar, su soğutmalı
ve hava soğutmalı diye ikiye
ayrılır.
Yanma sistemine göre
motorlar, içten yanmalı ve
dıştan yanmalı diye ikiye
ayrılır. Araçlardaki
motorlar içten yanmalı
motorlardır. İçten yanmalı
motorlar ise, mazot, benzin
ya da motorin yakarlar.
Motorlar, çalışma
zamanlarına göre, iki
zamanlı ve dört zamanlı
motorlar diye ikiye ayrılır.
Benzinli motorlarda
ateşleme, sıkıştırılmış
benzin-hava karışımının buji
ile ateşlenmesi ile olur.
4 zamanlı motorlarda 4
zaman, sırası ile şöyledir:
Emme, sıkıştırma, ateşleme
(veya genişleme; iş zamanı
da denir), egzost.
Enjektörlerden püskürtülerek
ateşleme yapılan motorlarda
yakıt olarak motorin
kullanılır.
Katalitik konvertör
kullanılan araçlarda yakıt
olarak, kurşunsuz benzin
kullanılır.
Bir motorun bazı parçaları
şunlardır: marş motoru,
piston, segman, piston kolu,
silindir kapağı, supap
kapağı, eme manifoltu,
egzost manifoltu, silindir
gövdesi, silindir gömleği,
karter, conta, külbütör,
emme supapı, ekzost supapı,
supap iteceği, krank mili,
kam mili, volan dişlisi,
eksantrik dişlisidir.
Dizel motorda ise bunların
dışında, mazot pompası
(enjeksiyon pompası) ve
enjektör de bulunur.
Benzinli motorlarda,
üsttekilerin dışında
karbüratör, benzin pompası,
buji, disribütör, bobin
vardır.
ATEŞLEME SİSTEMİ
Benzinli motorun ateşleme
siteminin bazı önemli
parçaları şunlardır:
Akü, kontak anahtarı,
endüksiyon bobini,
distribütör, buji ile
distribütör içinde bulunan
platin takımı, alçak yüksek
gerilim kabloları
kondansatör, tevzii
makarasıdır.
Bezinli motorlarda bujinin
görevi ateşlemeyi
sağlamaktır. Benzinli
motorlarda bulunan
distribütör' ün en önemli
görevleri endüksiyon
bobininden gelen yüksek
voltajı bujilere dağıtmanın
yanı sıra, platin ve meksefe
yardımıyla yüksek voltajın
oluşumunu sağlamak, ayrıca
tevzii makarasıyla da
elektrik dağıtımını
sağlamaktır.
Endüksiyon bobini aküden
gelen voltajı 15.000 -
25.000 volta çıkarır.
Bujilere ateşleme sırasına
göre akım dağıtan
distribütördür. Motor
çalışmazken kontak anahtarı,
ateşleme durumunda açık
unutulursa platin ya da
bobin yanabilir.
Aracın belirli bir
km.'sinden sonra bazı
parçaları değişmelidir.
Bunlardan biri platin ve
bujidir. Ateşleme sistemi
ayarlarından biri buji ayarı
ve diğeri ise platin ayarı
ile avans ayarıdır.
Platin meme yapmış ise
meksefe (kondansatör)
yanabilir. Platin meme
yaparsa zımparayla
temizlenir.
Motorun çalışması sarsıntılı
ise, sebebi buji
kablolarından birinin çıkmış
olması olabilir.
Benzinli bir motorda normal
yanma olmamasının
sebeplerinden biri bujilerin
normal ateşleme yapmaması,
bir diğeri de platin
ayarının bozuk olması ayrıca
bujilerin kurum bağlanmış
olmasıdır.
Bujiler ayarsız ve aşınmış
ise motor çekişten düşer.
Buji ayarları yanlış
yapılmış bir aracın egzost
dumanı siyahtır.
Motorun egzostundan siyah
duman çıkması durumunda
karışım oranı da kontrol
edilmelidir.
YAKIT SİSTEMİ
Benzinli motorun yakıt
sisteminin parçalarından
bazıları şunlardır:
yakıt deposu, yakıt pompası,
yakıt göstergesi,
karbüratör, hava filtresi,
emme manifoltu.
Dizel motorun yakıt
sisteminin parçalarından
bazıları şunlardır: yakıt
deposu, besleme pompası,
mazot filtresi, enjeksiyon
pompası, enjektör, ısıtma
kızdırma bujileri, yakıt
göstergesi.
Hava filtresinin görevi,
karbüratöre giren havayı
süzmek ve ve sessiz emiş
sağlamaktır. Hava
filtresinin tıkanmasını
önlemek için basınçlı hava
ile temizlemeliyiz. Öte
yandan, hava filtresi tıkalı
olan motor zengin karışımla
çalışır. Filtre yine de
temzilenmeden motor hala
çalıştırılırsa motor
boğulur.
Karbüratör, emme
manifoltu üzerindedir ve
sadece benzinli motorlarda
olur. Benzin-Hava karışımını
ayarlar. Karbüratörün
karıştırma oranı 1/15'tir.
Jikle devresinin görevi,
soğuk havalarda motorun
çabuk çalışmasını
sağlamaktır. Jikle devresi
karbüratörde bulunur. Jikle
kelebeği, karbüratörün hava
giriş deliği önünde bulunur.
Yağ filtresi yağı süzer
ve temizler.
Silindir içindeki yanmış
gazlar egzost manifoldu ile
dışarı atılır.
Egzost susturucusu,
basınçlı olarak çıkan yanlış
gazların sesini azaltır.
Eğer aracın egzostundan
fazla ses çıkıyorsa
susturucu patlak olabilir.
Supap ayarı, en önemli motor
ayarlarından biridir. Soğuk
ve sıcak ayar olarak ikiye
ayrılır.
Bir aracı kış şartlarına
hazırlarken en önemli
noktalardan biri hava
filtresini kışlık pozisyona
almak ve otomatik jikle
kışlık pozisyonuna
çevirmektir.
Araçta yakıt ikmali
yapılırken motor stop
edilir.
Ayağımızı gaz pedalından
çeksek bile motorun hala
çalışmasını sağlayan devre
rölanti devresidir.
Yakıtın içinde toz-su-pislik
vs. varsa motor tekleyerek
çalışır.
Yakıt sistemi ayarlarından
biri rölanti ayarıdır.
Boğulmuş bir motoru
çalıştırmak için gaz
pedalına sonuna kadar
basılarak marş yapılır.
Motor ısınıca stop ediyorsa
karbüratöre de bakılmalıdır.
Araç kulanırken yakıt
tasarrufu için
hava filtresi temizlenmeli,
Karbüratör ayarları
yapılmalı,
Jikle devresi açık
unutulmamalıdır,
Rölanti yüksek olmamalıdır,
Eskimiş bujiler
temizlenmeli,
Lastik hava basınçları
normal olmalıdır,
Fren ayarlarının sıkı
olmaması,
Uygun viteste gidilmesi,
Debriyaj kaçırması
olmamalıdır,
Saatte 90/100 km hızın
geçilmemesi
gerekmektedir.
Aracın fazla yakıt yaktığını
anlamak için eksozuna
bakılır. Eğer egzost rengi
siyahsa fazla yakıt yakıyor
olabilir.
YAĞLAMA SİSTEMİ
Yağlama sisteminin
parçaları:
Karter-yağ pompası,
Filtre,
Gösterge,
Seviye çubuğu,
Yağ kanallarıdır.
Motorda yağın bazı
görevleri:
Sürtünmeyi azaltmak,
Aşınmayı önlemek,
Silindir ve segmanlar arası
boşluğu doldurup
sızdırmazlığı sağlamak,
Soğutmaya yardımcı olmak,
Aşınmadan dolayı oluşan
pislikleri temizlemektir.
Karterin önemli
görevlerinden bazıları:
Motor bloğunun altını
kapatmak ve yağa depoluk
etmektir.
Araçta motor yağı kontrol
edilirken kontak
anahtarı kapatılır ve 4-5
dakika beklenir. Yağ ölçümü
yapılırken araç düz durumda
olmalıdır. Yağ seviyesi yağ
çubuğuyla ölçülür, ve yağın
seviyesi yağ çubuğunun iki
çizgisi arasında olmalıdır.
Yağ seviyesi normalin çok
altında iken motor
çalıştırılırsa motor ısınır
ve yanar.
Motor yağı değiştirilirken
motor sıcak olmalıdır.
Motorlarda genellikle 20-50
W numara motor yağı
kullanılır. Motorun yağı
karterin altındaki tapa
açılarak boşaltılır. Yeni
motoryağı ise süpap muhafaza
kapağı üzerindeki kapaktan
doldurulur.
Motor yağı ve yağ filtresi
belli km'lerde mutlaka
değiştirilmelidir.
Motorda yağ basıncı yoksa,
yağ yok,
filtre tıkalı,
yağ pompası arızalı,
ya da yağ müşiri arızalı
olabilir.
Motorun yağ eksiltmesinin
sebeplerinden bazıları:
Karter contasnın yırtılması,
sekman ya da silindirlerin
aşınması,
karterin delik olması,
tapadan yağ sızdırmasıdır.
Yağ yakan motorun
eksoztundan mavi duman
çıkar.
Marşa basılıp motor
çalıştırıldığında yağ
lambasının sönmesi gerekir.
Motor çalıştığı sürece
yağlamanın olup olmadığı
motor yağ göstergesinden
takip edilebilir.
Motor çalışırken yağ
göstergesinde anormallik
görülürse motor hemen
durdurulur.
SOĞUTMA SİSTEMİ
Su ile soğutma sisteminin
bazı parçaları:
Radyatör,
Vantilatör,
Devir daim pompası,
Termostat,
Hararet (ısı) gösterici,
Hararet (ısı) müşiri,
İlave su kabı,
Fan motorudur.
Radyatör, soğutma suyuna
depoluk eder. radyatörün
altında su boşaltma musluğu
vardır.
Termostat silindir kapağı su
çıkışındadır. Motorun
sıcaklığını çalışma
sıcaklığında sabit tutar.
Devir daim pompası
vantilatör kayışından
hareket alır. Radyatördeki
soğuk suyu su kanallarına
yollar.
Hava soğutmalı motoru, su
soğutmalı motordan ayıran
bir diğer özellik hava
soğutmalı motorda radyatör
ve su pompasının
olmamasıdır.
Vantilatör kayışı V
şeklindedir. Kayış
gerginliği 1-1,5 cm
civarında olmalıdır.
Vantilatör kayışı hareketini
krank mili kasnağından alır
ve vantilatör kayışı devir
daim pompası ve alternatörü
(şarj dinamosunu)
çalıştırır. vantilatör
kayışı koparsa motor hararet
yapar.
Soğutma sisteminde su
azalıyorsa
silindir kapak contası
arızalı veya radyatör delik,
radyatör kapağı bozuk,
radyatör hortum ve
kelepçeleri arızalı veya
delik,
kalorifer hortumları delik
veya
termostat arızalı olabilir.
Motorun hararet yapmasının
nedenleri:
->Radyatör peteklerinin
tıkanması,
->radyatörde suyun azalması,
->vantilatör kayışının
gevşek veya kopuk olması,
->termostatın arızalı
olması,
->motor yağının azalması,
->motor soğutma suyu
kanallarının tıkalı olması,
->uygun vites ve hızda
gidilmemesi,
->otomatik fanın arızalı
olmasıdır
Radyatöre konacak suyun
seviyesi peteklerin üzerinde
olmalıdır.
Çok sıcak motora rölantide
çalışırken ılık ve kireçsiz
su konur.
Motor bloğundaki su
kanalları pastan ya da
kireçten tıkanmış ise motor
fazla ısınır.
Radyatöre konacak suyun
içilecek temizlikte ve temiz
su olması gerekir.
Su olduğu halde motor fazla
ısınıyorsa, termostat
arızalıdır.
Donmayı önlemek için
radyatöre antifriz ilave
edilir.
Termostatı sökülmüş motor,
gereğinden soğuk çalışır
aşınmalar artar ve verim
düşer.
Motorun çok sıcak
çalıştırılması motoru
çekişten düşürür.
Motor çok sıcakken radyatöre
soğuk su konursa silindir
kapağı ve blok çatlayabilir.
Çok sıcak bir motorda
radyatör kapağı ıslak bir
bezle tutulup hafifçe
gevşetilir ve buhar tamamen
atılınca radyatör kapağı
açılır.
Araçta ısı (hararet)
göstergesi çalışmıyorsa ısı
müşiri arızalı olabilir.
Motor, çalıştıktan sonra
çalışma sıcaklığına
gelmiyorsa kalorifer
hortumlarında kaçak
olabilir.
Motor ısısının aniden
yükselmesinin sebebi kayış
kopması olabilir.
MARŞ
SİSTEMİ
Marş sistemi motora ilk
hareketi verir.
Parçaları:
-akü,
-kontak anahtarı,
-marş motoru,
-volan dişlisidir.
Marşa basıldığında marş
motorunun bediks dişlisi
volanın üzerindeki
dişlilerle kavraşır ve
volanı döndürür.
Volan da krankı döndürerek,
motora gerekli ilk hareketi
verir.
Marş durumunda marş
motoru hiç dönmüyorsa:
akü bitik,
akü kutup başları gevşek,
akü kutup başları oksitli,
marş otomatiği arızalı,
marş motoru sargıları
arızalı ya da sigortası atık
olabilir.
Motor çalışırken marş
yapılırsa volan dişlidi,
marş motoru ve marş dişlisi
zarar görür.
Marşa basıldığında marş
motoru dönmez, korna da
çalmaz ise sorun aküde-kutup
başlarında olabilir.
Akü başka bir aküyle takviye
yapılacaksa her iki akünün
(+) kutup başları (+) kutup
başlarıyla, (-) kutup
başları ise (-) kutup
başlarıyla birleştirilir.
Her iki akünün de voltajı
aynı olmalıdır.
Dijital göstergeli araçlarda
akü takviyesi yapılmaz.
Marşa basma süresi 10-15
saniyedir. Fazla basılırsa
akü biter.
Marş yapıldığında tık diye
bir ses gelip, marş motoru
çalışmıyorsa akü kutup
başları gevşek olabilir.
Vantilatör kayışı hareketini
volant kasnağından alır ve
pervaneyi -devirdaim
pompasını- şarj dinamosunu
çalıştırır. Kayış koparsa
vantilatör pervanesi -
devirdaim pompası ve şarj
dinamosu hareket.
ŞARJ
SİSTEMİ
Şarj sistemi, motor
çalışmaya başladığı andan
itibaren aracın elektrik
ihtiyacını karşılar ve aküyü
şarj eder.
Şarj sisteminin
parçaları:
alternatör,
konjektör (regülatör),
şarj lambası,
vantilatör kayışıdır.
Alternatör, krank
mili kasnağından vantilatör
kayışı ile aldığı mekanik
enerjiyi elektrik enerjisine
çevirir. Bazı araçlarda
alternatör değil, şarj
dinamosu bulunur.
Konjektör (regülatör),
alternatörün ürettiği
elektriğin volt ve akımını
ayarlar. Aracın devri
arttıkça alternatörden çıkan
akım ve voltajı ayarlar,
tesisata ve aküye gönderir.
Şarj lambası, şarj
sisteminin çalışmadığını
ikaz eder. Yani alternatör,
konjektör vs. arızasını
belirtir.
Bir araç için gerekli
elektrik enerjisini şarj
sistemi sağlar.
Akü, motor çalışmazken ışık
ve özel elektrikli
alıcılatrı besler.
Vantilatör kayışı çok sıkı
ise alternatör yatakları
bozulabilir.
Vantilatör kayışının koptuğu
"ilk olarak" şarj ikaz
lambasından anlaşılır.
Motor çalışırken ayağımızı
gaz pedalından çekince far
ışıkları zayıflıyorsa akü
zayıflamış olabilir.
Motor çalıştığı halde şarj
ikaz lambası yanıyorsa
vantilatör kayışı gevşek
olabilir ya da alternatör
kablo bağlantıları gevşek
veya alternatör kömürü
aşınmış olabilir.
Aracın durdurulup
kontağın hemen kapatılması
gereken hallerden bazıları:
- Şarj ikaz lambasının
yanması.
- Motordan ani bir sarsıntı
ya da ses gelmesi.
- Yağ lambalarının
yanmasıdır.
Konjektör ayarı bozuksa
akünün su kaybı çok olur.
Araçta ampuller sık sık
patlıyorsa veya akü su kaybı
fazlaysa veya konjektör
arızalı olabilir.
Marşa basılıp motor
çalıştığında şarj ikaz
lambası sönmelidir.
AYDINLATMA VE İKAZ SİSTEMİ
Aydınlatma sisteminde,
sigortalar, kablolar,
farlar, park lambası, sis
lambası, plaka lambası,
gösterge lambası, iç
aydınlatma lambası, bagaj
aydınlatma lambası, gibi
lambalar vardır.
İkaz sisteminde,
sinyaller, fren ikaz
lambaları, geri vites
lambası, korna bulunur.
Her elektrik elemanı gibi
araçlarda bulunan
aydınlatma ve ikaz sistemi
gibi elektrikli devrelerde
de:
akü, kablolar, kablo
bağlantıları, sigortalar,
açma kapama düğmeleri ya da
kolları, ve alıcı olarak da
ampuller bulunmaktadır.
Bu sistemlerin en önemli
arızaları:
kısa devre,
kablo kopukluğu,
akü bitmesi,
akü kutup başı oksitlenmesi
veya akü kutup başı
gevşekliği,
ampul yanması,
sigorta atması,
anahtarların
arızalanmasıdır.
Fren müşiri ikaz sisteminin
bir parçasıdır.
Farlardan bir kısmı ya da
hiçbiriyanmıyorsa, sigortası
atık olabilir.
Flaşör arızalanınca
sinyal lambası yanmaz.
Sigortalar atıksa bunun
yerine aynı amperde sigorta
takılır.
Far anahtarı bozuksa farlar
yanmaz.
Isı göstergesi çalışmıyorsa,
ısı göstergesi müşiri
arızalı olabilir.
Aracın fren lambaları
yanmıyorsa, fren müşiri
arızalı olabilir.
Fren lambalarından biri
yanmıyorsa, yanmayan
lambanın ampulu yanmış
olabilir.
Farların bakımı yapılırken,
far ayarı yapılır.
Farlardan biri sönük
yanıyorsa far kablo
bağlantısı gevşemiş veya
paslanmış olabilir.
Sigortanın görevi, kısa
devre olduğunda sistemi
korumaktır.
GÜÇ AKTARMA ORGANLARI
Güç aktarma organları
sırasıyla:
Debriyaj, vites kutusu,
şaft, diferansiyel, akslar,
tekerleklerdir.
Difarensiyelin
görevi, gücü arttırmak,
kendine gelen hareketi 90
derece kırıp akslar
yardımıyla tekerleklere
iletmek, virajlarda içteki
tekerleği az, dıştakini
fazla döndürerek kolay ve
rahat viraj almayı temin
etmektir.
Kavrama (debriyaj)
motorla vites kutusu
arasındaki irtibatı keserek
vites değiştirme olanağı
sağlayan aktarma organıdır.
Akslar,
diferansiyelin hareketini
tekerleklere iletirler.
Vites kutusu, aracın hızını
ve gücünü ayarlar.
Araç hareket halindeyken
ayağımız debriyaj pedalı
üzerinde devamlı durursa
debriyaj balatası aşınır.
Aracın ilk çalışması
esnasında bir miktar gaz
verildikten sonra debriyaj
pedalına sonuna kadar
basmanın faydası vardır.
Debriyaj balatası yağlanırsa
debriyaj kaçırır. Debriyaj
teli koparsa araç vitese
geçmez.
Vites değiştirirken debriyaj
pedalına basılır.
Araç geri vitese takılmak
istendiğinde takılmıyorsa,
debriyaj pedalından ayak
çekilip yeniden basılır.
Aktarma organlarında yağ
olarak, dişli yağı
kullanılır.
Vites değiştirirken ses
geliyorsa, debriyaja tam
basılmamıştır.
Ani ve sert duruş kalkış
yapmak debriyaj balatasını
sıyırabilir.
Vites kutusu bakımı
yapılırken yağa ve yağ
kaçağına dikkat edilir.
LASTİKLER
Lastiklerin yeri, her altı
ayda bir ya da her 10.000
km'de yer değiştirilerek
aşınmalar denklenmelidir.
Lastiklerdeki ağırlık
dengesinin bozukluğu demek
olan balans oluşursa araçta
titreşim oluşur. Bu
titreşimler en çok
direksiyon simidinde
hissedilir.
Lastik değiştirilirken kriko
takılınca el freni çekili
olmalıdır.
Lastiklere normalden az hava
basılırsa lastikler sürekli
olarak ortadan aşınırlar ve
araç titrer. Aracın
lastikleri araca binileceği
zaman kontrol edilir.
Dubleks lastik iç lastiği
olmayan lastiktir.
Karlı havalarda zincir
çekici tekerlerin ikisine de
takılır.
Isınmadan dolayı lastik hava
basıncı artmışsa hiçbirşey
yapılamaz.
Latiklerin üzerindeki
rakamlar lastik ebatlerını
belirtir.
Bir tekere dubleks, diğer
tekere şamyelli lastik
takılırsa araç bir tarafa
çeker.
Bijonların temizliği kuru
bezle yapılır.
FRENLER
Araçta el freni duran
aracı sabitlemek için
kullanılır. El freni kopmuş
ise el freni tutmaz. El
freni çekili durumda
unutulup yola devam edilirse
kampanalar ısınır ve fren
tutmaz.
Araç üzerinde 3 tip fren
bulunur:
-Motor freni (kompresyon
freni)
-Ayak freni
-El freni
Ayak freni 3 tiptir:
-Hidrolik fren
-Havalı fren
-Karma fren
Fren sisteminin bazı
parçaları şunlardır:
-Fren pedalı
-Merkez pompası
-Fren boruları
-Tekerlek silindirleri
-Fren diski
-Fren balatası
-Kampanalar
-Fren ayar sistemleri
Havalı frenli bir araçta
üsttekilere ilaveten hava
tüpü ve kompresör bulunur.
ABS frenin
avantajları, frenlerken
direksiyon hakimiyetini
bozmaması ve fren mesafesini
kısaltmasıdır.
Fren yapılmasına rağmen
aracın hızı azalmıyorsa,
fren hidroliği yok veya
azalmış hatta fren ayarları
gecşek olabilir. Fren
sistemine yağ sızmış
olabilir. Fren sisteminde
kaçak olabilir.
Soğuk havalarda el freni
çekil durumda bırakılırsa
fren balataları donarak
yapışır.
Fren sisteminde hidrolik
azalmışsa hidrolik yağı ile
takviye edilir.
Ayak frenine basıldığında ön
ve arka tekerlekler
birlikte durur.
Araç çalışıyor fakat hareket
ettirilemiyorsa el freni
çekik olabilir.
Aracın kampanaları aşırı
ısınmışsa fren ayarları
bozuk olabilir.
Ön lastiklerin biri yeni
biri eskiyse frenlerken
araç bir tarafa çeker.
Westinghouse tipi frenli bir
arabada hareket halinde
iken motor stop ettirilirse
asla fren tutmaz.
Hava frenli araçta hava
basınç göstergesi basınç
göstermiyorsa araç olduğu
yerden kaldırılamaz.
ÖN
DÜZEN SİSTEMİ
Ön düzen sistemi,
aracın dönüşünü sağlar.
Direksiyon simidi,
direksiyon mili, sonsuz
dişli, sektör dişli, rot,
eğri rot, kısa rot, rotbaşı
bu sistemin bazı
parçalarıdır.
Direksiyon kutusu yağı
kontrol edilmelidir.
Araçta çekme, gezme vs.
varsa servise gidilmelidir.
Kamber/ Kaster/ King-pim/
rot ve direksiyon kutusu
ayarları gibi ayarları
vardır. Ayarsızlık ve
dişlilerin aşınması,
direksiyon boşluğu artırır.
Ayrıca rot başlarının
aşınması ile direksiyon
kutusu arızaları da
direksiyon boşluğunu
artırır.
Ön düzen ayarları bozuksa ön
lastikler içten ve dıştan
aşınır.
Direksiyon zor dönüyorsa
lastik hava basıncı
normalden azdır.
SÜSPANSİYON SİSTEMİ
Süspansiyon sistemi,
araç tekerlerinin aracın
şasi ve gövdesiyle
birleştirildiği sistemdir.
Yaylar (helezon yay), yaprak
yaylar (makaslar) ve
amortisörlerden oluşur.
Helezon yaylar otomobil türü
araçlarda makaslar
ise genellikle ağır hizmet
araçlarında kullanılır.
Yaylar, yoldan gelen
darbe titreşimleri üzerine
alır. Yayların salınımını
amortisör kontrol eder.
BAKIMLAR
Günlük bakımda
motorun yağına, suyuna, fren
hidroliğine, yakıtına,
lastik hava basınçlarına,
ışık ve ikaz sistemlerine
bakılır.
Haftalık bakımda
vantilatör kayışı
gerginliği, akü bakımı
yapılır.
Akü bakımı yaparken akü dış
yüzeylerinin ve kutup
başlarındaki oksitlerin
sodalı su ve sıcak su ile
temizlenmesine, plakaların 1
cm üzerine kadar saf su
ilave edilmesine, eleman
kapak deliklerinin açık
tutulmasına, kışın akü
donmasın diye akü tam şarj
ettirilir, dijital
göstergeli araçta asla akü
takviyesi yapılmaz.
Akü kendiliğinden
boşanıyorsa akünün üst
kısmında pislik birikmiştir.
Kısa devreden dolayı yangın
olursa akü kutup başları
çıkarılır.
Akü 2 kutp başı arasında her
iki kutup başına değen bir
madeni parça konsa akü kısa
devre olup patlar.
Yağlı tip hava filtresinin
bakımı yapılırken sökülen
parçalar gaz yağı ile
temizlenir.
Yeni bir araçta 0-2000 km
arası ilk kullanım süresine
rodaj denir. Rodaj süresi
çalışan parçaların
birbiriyle alışma süresidir.
Rodaj süresince aşırı sürat
yapılmaz, ani duruş kalkış
yapılmaz, motor tam güç
konumunda çalıştırılmaz,
uzun süre sabit hızda
gidilmez.
DİZEL MOTORA AİT BAZI
BİLGİLER
Dizel motorlarda
silindire sadec hava
doldurulur ve yanma
sıkıştırılmış havanın
üzerine enjektörden yakıt
püskürtülmesiyle sağlanır.
Dizel motorların yakıt
sisteminde günlük
yaplacak işlerden biri
mazot-su ayırıcısı veya
filtre ya da yakıt
deposundan yakıt sisteminin
suyunun alınmasıdır.
Dizel motorlarda yanma
enjektörden yakıt
püskürtmekle olur.
Enjektörler kendilerine
enjeksyon pompasından gelen
mazotu silindirlerdeki
sıkıştırılmış havanın içine
püskürterek yanmayı
sağlarlar.
Enjeksyon pompası, besleme
pompası ile depodan gelen
yakıtı basınçlı olarak
enjektörlere yollar.
Dizel motorun çalışmamasının
bir nedeni, hava yapmış
olmasıdır. Hava yapmanın
nedenleri:
-yakıtın bitmesi,
-boru ve rekorların
gevşemesi,
-yakıt borularının
sökülmesi,
-filtrenin temizlenmesi veya
değişmesidir.
Dizel motorlarda egzost
dumanı siyah çıkıyorsa
yakıt pompasına, enjektöre
ve hava filtresine bakılır.
Ayrıca dizel motorlarda marş
yapıldığında marş motoru
dönüyor ancak motor
çalışmıyorsa yakıt filtresi
de takılı olabilir.
Özellikle soğuk havalarda
dizel motoru kolay
çalıştırabilmek için
kızdırma bujileri
kulanılır. |